Музички времеплов: Приказната за „Јужни Ветар“ – синонимот за еден нов балкански звук
Ако постои музички феномен на Балканот кој успеа да ги сруши сите тогашни радиски и телевизиски бариери, да продаде милионски тиражи и да создаде посебен култ меѓу публиката, тоа несомнено е Јужни Ветар (Južni Vetar). Ова е приказната за дискографската куќа и оркестарот кои го сменија текот на народната музика и создадоа ера која трае со децении.
На Импулс Радио, ве водиме на детално патување низ времето – од скромните почетоци до најголемите естрадни врвови.
Како и кога започна сè? (Формирање и раните години)
Приказната за Јужни Ветар започнува во 1980 година во Белград. Главниот визионер, творец и мотор на целиот проект е Миодраг М. Илиќ, во јавноста познат како Миле Бас. Како талентиран басист, аранжер и композитор, тој сакал да создаде звук кој ќе биде различен од тогашната класична, строга југословенска народна музика.
Миле Бас сакал да внесе модерни елементи – комбинација од традиционален балкански мелос, ориентални ритми и тогашните западни рок и поп влијанија, користејќи модерни инструменти како синтисајзери и специфични гитарски солажи.
Првично, групата музичари околу него функционирала под името „Кошутњак“, но набрзо го менуваат името во Јужни Ветар, симболизирајќи го топлиот, јужен и темпераментен ритам кој го носеле со себе.
Првата постава: Луѓето зад звукот
Зад пејачите секогаш стоел врвен тим на инструменталисти кои го дефинирале тој препознатлив „компјутерски“ и динамичен звук. Првите и клучни членови на оркестарот Јужни Ветар беа:
- Миодраг М. Илиќ (Миле Бас) – бас гитара, композитор, текстописец и главен продуцент.
- Сава Бојиќ – соло гитара (чии рок-солажи на народни песни станаа заштитен знак).
- Перица Здравковиќ – хармоника и синтисајзер (човекот задолжен за фасцинантните форшпили).
Оваа тројка го сочинуваше јадрото кое ги создаде сите култни аранжмани.
Легендарната „Голема петорка“ (Пејачите кои го покорија Балканот)
Иако Јужни Ветар соработуваше со десетици пејачи, златната ера на бендот е нераскинливо поврзана со пет имиња кои станаа вистински мегаѕвезди во текот на 1980-тите:
- Синан Сакиќ: Несомнено најемотивниот глас на Јужни Ветар. Неговата соработка започнува во 1982 година со албумот „Miko, druže moj“. Синан донесе неверојатна емоција и специфична интерпретација која публиката ја обожаваше.
- Шемса Суљаковиќ: Првата дама на оркестарот. Со својот моќен и специфичен глас стана синоним за култните хитови на куќата. Нејзините албуми достигнуваа дијамантски тиражи.
- Драгана Мирковиќ: Како млада и талентирана девојка, Драгана му се приклучува на оркестарот во средината на 80-тите. Благодарение на Јужни Ветар, таа израсна во една од најголемите балкански поп-фолк ѕвезди.
- Миле Китиќ: Неговиот спој на енергија и специфична боја на гласот совршено се вклопи во модерните аранжмани на Миле Бас. Тој донесе нов бран на популарност во втората половина на 80-тите.
- Кемал Маловчиќ: Пејач со традиционален, силен глас кој внесе специфичен соул-ориентален дух во целата приказна.
Првите чекори и најголемите хитови низ годините
Првите успеси (1981–1982): Првиот голем комерцијален успех доаѓа со пејачот Душан Костиќ и песната „Sačuvaj tajnu“ (1981), како и со првите синглови на Синан Сакиќ.
Експлозија на популарноста (1986): Годината која се смета за врв на Јужни Ветар. Тогаш излегува албумот на Шемса Суљаковиќ „Pristajem na sve“, кој се продава во околу милион примероци. Истата година, Драгана Мирковиќ го издава албумот со хитот „Spasi me samoće“, а Синан Сакиќ доминира со „Pusti me da živim“.
Најголемите безвременски хитови кои мора да се споменат:
- Sinan Sakić: „Ej, od kad sam se rodio“, „Reci sve želje“, „Zoko, moja Zoko“, „Sve je postalo pepeo i dim“.
- Šemsa Suljaković: „Pristajem na sve“, „Zašto varaš“, „Mi se volimo“, „Prođi sa mnom ispod duge“.
- Mile Kitić: „Hej, vi hitri dani“, „Kockar“, „Mila moja, gde si sad“, „Vuk samotnjak“.
- Dragana Mirković: „Spasi me samoće“, „Kad bi znao kako čeznem“, „Simpatija“.
- Kemal Malovčić: „Okreće se kolo sreće“, „Rekla si mi da ne voliš zimu“, „Caru ide carevo“.
Феноменот: Против ветерот и медиумскиот мрак
Она што ја прави приказната за Јужни Ветар фасцинантна е фактот што тие успеаја без поддршка од официјалните медиуми. Во поранешна Југославија, државните телевизии и радија често ја цензурираа нивната музика, нарекувајќи ја „шунд“ и „ориентализам“.
Сепак, публиката мислеше поинаку. Народот сам ги купуваше касетите, а нивните заеднички турнеи низ стадионите и спортските сали ширум СФРЈ беа распродадени до последно место. Јужни Ветар стана првиот независен музички гигант на Балканот.
Заокружување на ерата
На почетокот на 1990-тите години, со распадот на Југославија и промените во музичката индустрија, „Големата петорка“ постепено се распаѓа. Перица Здравковиќ и Сава Бојиќ го напуштаат оркестарот и формираат свој бенд (Жар), а пејачите започнуваат соло кариери или соработки со други продукциски куќи.
И покрај тоа, Миле Бас продолжи да работи под етикетата на Јужни Ветар, откривајќи нови таленти и во следните децении.
Јужни Ветар не беше само оркестар – тоа беше движење. Нивниот специфичен ритам, кој некогаш беше оспоруван, денес има статус на евергрин култура. Песните снимени во малото студио на Миле Бас и денес се најпеаните хитови во радио етерот, на прославите и во клубовите ширум Балканот. Времето покажа дека овој „ветар“ беше премногу силен за да биде запрен!
About The Author
