Дали сте знаеле?
Над градот, со векови стои сведокот на времето – тврдина околу која се испреплетуваат историја, археологија и легенди.
Кога ќе ја погледнеме Струмица од височина, тешко е да не го забележиме ридот над градот и остатоците од Цареви Кули.
Денес тие се препознатлив симбол на Струмица. Но, приказната за ова место не започнува во средниот век, ниту пак со изградбата на средновековната тврдина.
Таа оди многу подлабоко во минатото.
Археолошките истражувања покажуваат дека просторот на Цареви Кули бил населен уште во праисторијата. На овој рид се откриени траги од различни периоди, што сведочат дека луѓето тука не доаѓале само за кратко – туку се задржувале, живееле и го организирале својот живот.
Од праисториска населба до тврдина
Најстарите откриени слоеви се поврзуваат со раниот енеолит и бронзеното време.
Во тој период, во долината на Струма се развивале населби со карактеристична материјална култура, а Цареви Кули биле дел од тој поширок историски простор.
Археолозите на локалитетот откриле остатоци од објекти, предмети од секојдневниот живот, керамика и други траги кои ни овозможуваат денес да замислиме како изгледал животот пред илјадници години.
Тоа е можеби најинтересниот дел од приказната.
Пред да постојат ѕидовите на тврдината што денес ги препознаваме, на истиот рид веќе постоел живот.
Луѓе обработувале, произведувале, складирале храна, изработувале предмети и создавале сопствен мал свет.
Ридот што го надгледувал градот
Со текот на вековите, значењето на ова место се менувало.
Од праисториско населено место, просторот постепено добивал и стратешка улога. Положбата над Струмица овозможувала поглед кон широк простор околу градот и природно го правела ридот погоден за одбрана.
Токму затоа, низ различни историски периоди, на ова место се градело, доградувало и менувало.
Средновековната тврдина што денес ја поврзуваме со името Цареви Кули претставува само еден, но особено важен дел од многу подолгата приказна.
Историските податоци ја сместуваат нејзината изградба во средновековниот период, а низ вековите тврдината била доградувана и прилагодувана на потребите на времето.
Историјата на Цареви Кули е и историја на Струмица
Можеби токму тука лежи најголемата вредност на ова место.
Цареви Кули не се само остатоци од стара тврдина.
Тие се своевидна временска линија на Струмица.
Под камењата на средновековните ѕидови се кријат многу постари траги. Секој археолошки слој раскажува различна приказна, а сите заедно создаваат слика за просторот во кој луѓето живееле илјадници години.
Затоа, кога денес ќе погледнеме кон Цареви Кули, всушност гледаме многу повеќе од стара тврдина.
Гледаме место кое го преживеало минувањето на цивилизациите, промените на градот и вековите.
И можеби токму затоа Цареви Кули и денес имаат посебно место во срцето на Струмица
Ова е само почетокот на приказната.
Во следниот дел ќе се спуштиме уште подлабоко во минатото – до најстарите археолошки траги пронајдени на ридот, до предметите што ги оставиле луѓето пред илјадници години и до откритијата што покажуваат колку далеку во времето оди приказната за Цареви Кули.
За авторот
