КОГА ДЕНОТ ЌЕ СЕ ПРЕТВОРИ ВО НОЌ: НА 12 АВГУСТ НÈ ОЧЕКУВА РЕТКА НЕБЕСКА ГЛЕТКА
На 12 август 2026 година, погледите на милиони луѓе ширум светот ќе бидат насочени кон небото. Месечината ќе помине директно помеѓу Земјата и Сонцето, создавајќи едно од највпечатливите природни случувања – целосно затемнување на Сонцето.
Во тесната патека на целосното затемнување, дневната светлина за кратко ќе отстапи пред темнината. Сонцето ќе биде целосно покриено од Месечината, а околу нејзиниот темен диск ќе се појави блескавата соларна корона – надворешната атмосфера на Сонцето, која вообичаено не може да се види со голо око.
Овој спектакуларен небесен настан ќе ја помине северната Русија, Гренланд, Исланд, Атлантскиот Океан, северна Шпанија и мал дел од Португалија. Во одредени места во Шпанија и Исланд, затемнувањето ќе се случува во доцните попладневни или вечерни часови, создавајќи дополнително впечатлив призор – затемнето Сонце ниско над хоризонтот.
А ШТО ЌЕ СЕ СЛУЧУВА НАД МАКЕДОНИЈА?
Иако Македонија не се наоѓа во патеката на целосното затемнување, небесниот спектакл ќе биде делумно видлив и од нашата земја.
Според податоците за Северна Македонија, затемнувањето ќе започне околу 19:29 часот, а ќе заврши околу 19:41 часот по локално време. Месечината ќе покрие само мал дел од сончевиот диск, па од нашите простори нема да настапи целосна темнина.
Тоа значи дека, доколку временските услови дозволат, и од Македонија ќе можеме да го забележиме моментот кога Месечината ќе започне да го „нагризува“ Сонцето.
КОЛКУ ЧЕСТО СЕ СЛУЧУВА ЦЕЛОСНО ЗАТЕМНУВАЊЕ?
Иако затемнувањето на Сонцето ни изгледа како исклучително редок настан, во глобални рамки тоа не е толку невообичаено. Целосно затемнување на Сонцето се случува приближно еднаш на секои 18 месеци – но секогаш на различни делови од Земјата.
Последното големо целосно затемнување на Сонцето се случи на 8 април 2024 година, кога Месечината целосно го покри Сонцето над делови од Мексико, САД и Канада. Во некои места тоталитетот траеше повеќе од четири минути.
По затемнувањето во 2024 година, љубителите на астрономијата повторно ќе имаат можност да присуствуваат на целосен соларен спектакл на 12 август 2026 година. Овој пат патеката на целосното затемнување ќе минува низ Гренланд, Исланд, северна Русија, Атлантскиот Океан, северна Шпанија и мал дел од Португалија.
Но, тука се крие и најинтересниот факт.
Да се случи целосно затемнување некаде на Земјата е едно, а да се види целосно затемнување од истото место е нешто сосема друго.
Според NASA, една конкретна локација на Земјата во просек може да чека околу 360 до 375 години за патеката на целосното затемнување повторно да помине над неа.
Причината е едноставна: сенката на Месечината што создава целосно затемнување е релативно тесна. Додека патува преку Земјата, таа поминува само низ одреден појас, оставајќи огромен дел од планетата надвор од патеката на тоталитетот.
Токму затоа секое целосно затемнување е посебен настан – не затоа што Сонцето и Месечината ретко се појавуваат на исто место во линија, туку затоа што многу мал број луѓе на Земјата во даден момент се наоѓаат токму во сенката на Месечината.
А на 12 август 2026 година, таа сенка повторно ќе го помине нашиот свет, претворајќи го денот во кратка, необична ноќ.
ЗОШТО СОЛАРНОТО ЗАТЕМНУВАЊЕ Е ТОЛКУ ПОСЕБНО?
Целосното затемнување на Сонцето е еден од најретките и најимпресивните природни феномени што можат да се набљудуваат од Земјата. Во моментот на тоталитетот, Сонцето, Месечината и Земјата се наоѓаат во речиси совршена линија, а сенката на Месечината паѓа врз површината на Земјата.
Тогаш, во делови од светот низ кои минува сенката, денот за кратко добива изглед на ноќ. Температурата може да се намали, околината нагло да потемни, а на небото можат да се појават најсветлите ѕвезди и планети.
Највпечатлив момент е токму тоталитетот – краткиот период кога Месечината целосно го покрива Сонцето. Според NASA, за повеќето места во патеката на тоталитетот оваа фаза ќе трае помалку од две минути.
⚠️ ВАЖНО: НЕ ГЛЕДАЈТЕ ДИРЕКТНО ВО СОНЦЕТО
Без разлика дали затемнувањето е целосно или делумно, не е безбедно да се гледа директно во Сонцето без соодветна заштита за очите.
За набљудување на делумната фаза потребни се специјални очила за набљудување на Сонцето или друг сертифициран соларен филтер. Обични очила за сонце не обезбедуваат доволна заштита.
NASA предупредува дека директното гледање во Сонцето за време на делумно затемнување може сериозно да ги оштети очите.
НЕБОТО ЌЕ НÈ ПОТСЕТИ КОЛКУ Е ГОЛЕМА ПРИРОДАТА
На 12 август, Сонцето и Месечината повторно ќе ни приредат спектакл кој трае кратко, но остава силен впечаток.
За оние кои ќе се најдат во патеката на целосното затемнување – тоа ќе биде момент кога денот ќе замолкне и светлината ќе исчезне за неколку незаборавни минути.
За нас во Македонија, глетката ќе биде посуптилна, но сепак доволно интересна за љубителите на астрономијата.
Еден ден. Едно Сонце. Една Месечина. И момент што вреди да се погледне кон небото.
⚠️ ВАЖНО: КАКО БЕЗБЕДНО ДА ГО НАБЉУДУВАМЕ ЗАТЕМНУВАЊЕТО?
Кај целосно затемнување на Сонцето постои краток период наречен тоталитет – моментот кога Месечината целосно го покрива светлиот диск на Сонцето. Само во тој краток период е безбедно Сонцето да се гледа директно со голо око, без специјални очила за затемнување.
🌑 Но, пред и после тоталитетот – НЕ!
Додека Сонцето сè уште е делумно видливо, дури и кога е покриено со 99 проценти, преостанатата сончева светлина може сериозно да ја оштети мрежницата на окото. Затоа, во текот на сите делумни фази мора да се користат специјални соларни очила или соодветен соларен филтер.
Најлесно за паметење:
🕶️ Пред тоталитетот → очила за соларно набљудување
🌑 Целосен тоталитет → може со голо око
🕶️ Штом повторно се појави и најмалиот дел од Сонцето → веднаш очила
И тука е особено важно да се знае нешто за нас.
На 12 август 2026 година, од Македонија ќе биде видливо само делумно затемнување. Тоа значи дека кај нас во ниту еден момент нема да биде безбедно директно да се гледа во Сонцето со голо око.
За набљудување од Македонија користете исклучиво сертифицирани очила за соларно набљудување или соодветен соларен филтер. Обичните очила за сонце, дури и ако се многу темни, не се доволна заштита за очите.
Затоа, погледнете кон небото и уживајте во овој редок природен спектакл – но направете го тоа безбедно.
Подготви: ImpulsRadio.mk
За авторот
